ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ
του Βαγγέλη Παπακίτσου




Η περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας, περιλαμβάνει τις χώρες της Μαλαισίας, της Σιγκαπούρης, της Ινδονησίας, του Μπρουνέι και των Φιλιππίνων. Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της περιοχής αυτής, εκτείνονται και σε ένα μέρος των νησιωτικών κρατιδίων του Ειρηνικού Ωκεανού.

Σ΄ αυτήν την τεράστια έκταση, κατοικεί σήμερα μία πανσπερμία φυλών, που αποκαλούνται Μαλαίοι (δηλαδή «πολλοί»), Κινέζοι και πρωτόγονες φυλές ανθρώπων, που ζουν ακόμη στη νεολιθική εποχή. Ομιλούνται πάμπολλες διαφορετικές γλώσσες (μόνο στις Φιλιππίνες υπάρχουν 87 διαφορετικές γλώσσες, με 1700 διαλέκτους!), λατρεύονται 4 μεγάλες θρησκείες (Ινδουϊσμός, Βουδισμός, Ισλαμισμός και Ρωμαιοκαθολικός Χριστιανισμός) και πολλές άλλες ανιμιστικές.

Η Ν.Α. Ασία, είχε και έχει την τύχη και ατυχία μαζί, να αποτελεί πέρασμα του θαλάσσιου εμπορίου της Ασίας, συνδέοντας την Άπω Ανατολή και την Ινδοκίνα με τις Ινδίες και τον Αραβικό κόσμο, αλλά επιπλέον να είναι και παραγωγός περιοχή μπαχαρικών, που κάποτε είχαν μεγαλύτερη αξία από τον χρυσό. Είναι τύχη γιατί, όπως σε κάθε γεωγραφικό σταυροδρόμι, οι κάτοικοί του επωφελούνται από τις επιδράσεις των πολιτισμών που έρχονται σε επαφή, μέσω του εμπορίου. Είναι όμως και ατυχία, γιατί μαζί με το εμπόριο, έρχεται πρώτα ο πλούτος και μετά οι κατακτητές, ντόπιοι και ξένοι αποικιοκράτες, που εκτός από την κλοπή και την εκμετάλλευση των ιθαγενών, προχωρούν και στον «εκπολιτισμό» τους. Είναι φυσικό επακόλουθο, ότι σε ένα τέτοιο περιβάλλον θα ανθίσουν οι πολεμικές τέχνες.




Για να καταλάβουμε καλύτερα τις πολεμικές τέχνες της Ν.Α. Ασίας, που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από αυτές άλλων περιοχών του κόσμου, είναι χρήσιμο να δούμε πρώτα την ιστορία της περιοχής.

Οι έρευνες των ανθρωπολόγων και των αρχαιολόγων, δείχνουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής, ήταν πυγμαίοι. Αρκετοί, εξακολουθούν να ζουν στις ζούγκλες της περιοχής, σε πρωτόγονη κατάσταση. Είναι τροφοσυλλέκτες και κυνηγοί (ζώων και κεφαλών!), με κύρια όπλα τους το ακόντιο, το τόξο και το φυσοκάλαμο. Άλλοι πιστεύουν ότι έφθασαν στην περιοχή διασχίζοντας τη ζώνη ξηράς, που ένωνε κάποτε την Ταϊλάνδη με την Αυστραλία. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι είναι αυτόχθονες, αφού στην περιοχή έχουν βρεθεί σκελετοί πανάρχαιων ανθρωποειδών, όπως ο διάσημος «Άνθρωπος της Ιάβας» (ίσως 500.000 ετών).

Από το 5.000 ή το 3.500 π.Χ., αρχίζει η μετακίνηση των Πρωτομαλαίων στην περιοχή, λαών σινομογγολικής καταγωγής μάλλον. Το επόμενο κύμα, οι λεγόμενοι Δευτερομαλαίοι, αρχίζουν να καταφθάνουν το 300 π.Χ. και εξακολουθούν να μετακινούνται για πολλούς αιώνες. Οι Μαλαίοι γνωρίζουν την κατεργασία και χρήση του σιδήρου. Έχουν ανάλογα όπλα και γενικά κάθε νέο κύμα, προσπαθεί να εκτοπίσει τους προηγούμενους κατοίκους στο εσωτερικό των νησιών.

Τον 1ο αιώνα μ.Χ., πυκνώνουν οι εμπορικές επαφές με τις Ινδίες, διαδίδεται ο Ινδουϊσμός και ο Βουδισμός στην περιοχή και πιθανόν μεταναστεύουν Ινδουιστές Ταμίλ. Ο M. Wiley (όπως κι’ εγώ για κάθε ενδιαφερόμενο) πιστεύει ότι οι Ινδουιστές, έφεραν μαζί τους την ιερή και πανάρχαια πολεμική τέχνη των Ινδών Αρείων, το Kalaripayat, που πιθανότατα αποτελεί τον πυρήνα των πολεμικών τεχνών της Ν.Α. Ασίας, όπως είναι το Silat.

Τον 5ο αιώνα, ιδρύεται στον βορά της Μαλαϊκής Χερσονήσου, το βουδιστικό βασίλειο Λανγκασούκα. Τον 7ο αιώνα, ιδρύεται στη Σουμάτρα το ινδουιστικό βασίλειο Σριβιτζάγια (Srivijaya), που καταλύει το Λανγκασούκα και εξαπλώνεται σταδιακά, μέχρι τον 13ο αιώνα, σε όλη σχεδόν τη Ν.Α. Ασία ως τις Φιλιππίνες. Από τον 10ο αιώνα, αρχίζουν πυκνές εμπορικές επαφές με την Κίνα της δυναστείας των Τανγκ, που διαρκούν έως τον 15ο αιώνα. Οι Κινέζοι έμποροι και οι διπλωμάτες φέρνουν μαζί την πολεμική τέχνη τους, το Kuntao ή Kuntaw, το οποίο διαδίδουν στις βασιλικές οικογένειες της περιοχής σαν ένδειξη καλής πίστης, με σκοπό την ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων. Η τέχνη αυτή εξακολουθεί να εξασκείται στην Ινδονησία και τις Φιλιππίνες.




Τον 11ο αιώνα, ιδρύεται στην Ιάβα το μικρό ινδουϊστικό βασίλειο Ματζαπαχίτ (Majapahit). Το βασίλειο Ματζαπαχίτ καταλαμβάνει σταδιακά τη Μαλαισία και την Ινδονησία, μέχρι τον 14ο αιώνα, διαλύει το βασίλειο Σριβιτζάγια και μάλλον απωθεί κάποιους τελευταίους Σριβιτζάγια προς τις κεντρικές Φιλιππίνες, που παίρνουν το όνομά τους (Βισάγια).

Ωστόσο, το Ισλάμ αρχίζει να εξαπλώνεται στην περιοχή, αρχικά μαζί με τους Πέρσες και Άραβες εμπόρους, επωφελούμενο ίσως από τις διαμάχες των δύο παραπάνω ινδουϊστικών βασιλείων. Έτσι, ιδρύεται στην πόλη Μαλάκκα, της Μαλαισίας, βορειοδυτικά της Σιγκαπούρης, το ομώνυμο σουλτανάτο. Οι σουλτάνοι του αντιστέκονται στις πιέσεις του Σιάμ και ακολουθούν έξυπνη πολιτική εμπορικών συμφωνιών με την Κίνα. Χάρις στην προνομιακή γεωγραφική του θέση πάνω στο θαλάσσιο στενό μεταξύ Μαλαϊκής Χερσονήσου και Σουμάτρας, το σουλτανάτο αποκτά δύναμη και πλούτο.

Μέχρι το 1478, οι Μουσουλμάνοι καταλύουν το βασίλειο Ματζαπαχίτ, μετά τον θάνατο του τελευταίου βασιλιά του, η οικογένεια του οποίου μεταφέρεται στο νησί Μπαλί, που παραμένει ινδουιστικό μέχρι σήμερα. Λίγοι Ινδουϊστές απομονώθηκαν στα ορεινά της Ιάβα και το Ισλάμ εξαπλώνεται στη Μαλαισία, την Ινδονησία και τις νότιες Φιλιππίνες (νησιά Σούλου και Μιντανάο), που παραμένουν μουσουλμανικά μέχρι σήμερα. Έτσι, ως τις αρχές του 16ου αιώνα, η Ν.Α. Ασία έχει μία χαρακτηριστική πολιτιστική βάση, που περιλαμβάνει και τις πολεμικές τέχνες (Silat, Kuntao και τοπικές μορφές πάλης).

Ο πλούτος που συσσωρεύθηκε στην περιοχή, προσελκύει τα αρπακτικά βλέμματα των Ευρωπαίων αποικιοκρατών. Πρώτοι φτάνουν οι Πορτογάλοι (1509 μ.Χ.), σκοπεύοντας στον έλεγχο του εμπορίου των μπαχαρικών, ενώ το 1511 κατατροπώνουν το σουλτανάτο της Μαλάκκα. Το 1521, έρχονται οι Ισπανοί με τον Μαγγελάνο, στις Φιλιππίνες. Παρά τον θάνατό του στη μάχη του Mactan, οι Ισπανοί επιστρέφουν το 1565, καταλαμβάνοντας τις Φιλιππίνες μέχρι το 1898.

Μόνο οι μουσουλμάνοι του νότου (Σούλου, Μιντανάο), οι περίφημοι πολεμιστές Moro, παραμένουν ελεύθεροι, μετά από σκληρούς και αδιάκοπους αγώνες. Εδώ αρχίζει η ξεχωριστή εξέλιξη των πολεμικών τεχνών των Φιλιππίνων, γνωστότερων ως Kali, Arnis ή Eskrima.

Οι Ισπανοί, τρομαγμένοι από τις βαριές απώλειες των μαχών και τον φόβο των εξεγέρσεων, απαγορεύουν την εξάσκηση των τοπικών πολεμικών τεχνών. Η πολεμική παράδοση των Φιλιππίνων διασώζεται, κάτω από τη μύτη των Ισπανών, σε ένα είδος λαϊκών χωρών και θεάτρου (komedya, moro-moro). Επιπλέον Δε, ενσωματώνει και επηρεάζεται σε βάθος από την Ισπανική Σχολή ξιφασκίας (esgrima, espada y daga), η οποία εξαφανίζεται μεν στην Ισπανία αλλά γίνεται ιδιαίτερα δημοφιλής στους κύκλους των πλουσίων Φιλιππινέζων. Παράλληλα, οι Ισπανοί διαδίδουν (ή μάλλον επιβάλλουν) τον Ρωμαιοκαθολικισμό στις κατακτημένες Φιλιππίνες, που παραμένουν Καθολικές μέχρι σήμερα (με τη γνωστή εξαίρεση των Moro του νότου).

Το 1595, ξεκινά η κατάκτηση της Ινδονησίας από τους Ολλανδούς, για τον έλεγχο του εμπορίου των μπαχαρικών (για τι άλλο;), που τελειώνει το 1949, με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ινδονησίας. Οι Ινδονήσιοι από παράδοση αποκρύπτουν τις πολεμικές τέχνες τους, γνωστές με το όνομα Pentjak Silat, στους παραδοσιακούς χορούς τους (Silat Pulut). Το 1874, οι Μαλαίοι σουλτάνοι της Μαλαισίας, υποτάσσονται στο Βρετανικό Στέμμα. Έτσι, οι πολεμικές τέχνες της Μαλαισίας, γνωστές με τα ονόματα Langka Silat ή Bersilat, ακολουθούν και αυτές με τη σειρά τους τη δική τους ιδιαίτερη εξέλιξη.




Όπως φάνηκε από τη σύντομη (για τα μέτρα μας) αλλά πολυτάραχη ιστορία της Ν.Α. Ασίας, στην περιοχή αυτή συναντήθηκαν οι πολεμικές τέχνες Ινδών, Κινέζων και Ευρωπαίων (κυρίως των Ισπανών), με τις τοπικές τέχνες πάλης. Όλες αυτές δημιούργησαν το σημερινό ενδιαφέρον μωσαϊκό, των πολεμικών τεχνών της Μαλαισίας, της Ινδονησίας και των Φιλιππίνων, που τους αξίζει μία ξεχωριστή περιγραφή στο μέλλον (ελπίζω!), μέσα από τις σελίδες αυτού του εξαιρετικού περιοδικού.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. «ΥΦΗΛΙΟΣ: Το πανόραμα των κρατών της γης», Τόμος 1ος: Ινδονησία, Τόμος 2ος: Μαλαισία, Φιλιππίνες. Εκδόσεις Χ. Γιοβάνης, Αθήνα 1993.
2. Mark V. Wiley, “Filipino Martial Culture”. Εκδόσεις Tuttle, Singapore 1996.
3. Ντόρις Μίλλερ, «ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ: Ταξίδι στην καρδιά του ηφαιστείου Bromo». Ατραπός, Τεύχος 1ο, Νοέμβριος 1997, Αθήνα.
4. Cassimore Magda, “The Magda Institute of Martial Arts”. Reseda, California (www.cassmagda.com) 1995, USA.

Αναδημοσίευση από το 11ο τεύχος του περιοδικού «Μονοπάτι του Πολεμιστή»

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση, αρκεί να αναφέρεται η πηγή.