ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΚΟΝΤΟΚΑΝ ΤΖΟΥΝΤΟ
stoxoi_judo_1.jpg

του Ντον Φ. Ντρέγκερ

Μεταξύ πολλών ασκούμενων στο Κόντοκαν Τζούντο, υπήρχε πάντοτε η πεποίθηση ότι το σύστημα στο οποίο ασκούνται είναι ανώτερο από οποιοδήποτε άλλο στον χώρο των τακτικών εκ του συστάδην. Είναι γεγονός ότι και ο ίδιος ο Κάνο υποστηρίζει ότι το Κόντοκαν Τζούντο είναι από κάθε άποψη ανώτερο από οτιδήποτε αναπτύχθηκε ποτέ στις ιαπωνικές πολεμικές τέχνες και δρόμους· το βλέπουμε μάλιστα αυτό στην επιλογή του Κάνο για την επίσημη ονομασία του συστήματός του: Νίπον Ντεν Κόντοκαν Τζούντο, μια επωνυμία που υπονοεί «το καλύτερο μπούντο της Ιαπωνίας». Αυτή  η γεμάτη γόητρο και κομπασμό ονομασία εμφανίζεται σε όλα τα διπλώματα των βαθμών νταν και παρότι η αξιοπιστία του υπονοούμενου δεν μπορεί, φυσικά, να αποδειχθεί, είναι ενδεικτική της αυτοπεποίθησης και της πίστης που είχε ο Κάνο για το αγαπημένο του Κόντοκαν Τζούντο.

Έχοντας προσδιορίσει πλήρως την αρχή του τζου, αρνούμενος κατηγορηματικά ότι η υποχώρηση είναι ο μόνος τρόπος που λειτουργεί, ο Κάνο δηλώνει: «Αν λοιπόν η αρχή της υποχώρησης δεν μπορεί να καλύψει όλες τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται στους αγώνες.. υπάρχει κάποια αρχή η οποία πραγματικά καλύπτει όλο το πεδίο; Ναι, υπάρχει και αυτή είναι η αρχή της απόλυτα αποδοτικής χρήσης του νου και του σώματος». Μελετώντας ακαδημαϊκά το τζουτζούτσου, ο Κάνο ανακάλυψε την έκφραση σιν-σιν νο τσικάρα ο μότο νο γιούκο νι σι ο σούρου, η οποία δίνει έμφαση στη σημασία της οικονομικής χρήσης της ενέργειας, τόσο της πνευματικής όσο και της σωματικής. Αναδιατυπωμένη από τον Κάνο, η αρχή αυτή είναι η εξής: «Όποιο και αν είναι το αντικείμενο, ο καλύτερος τρόπος να το επιτύχει κανείς θα είναι η καλύτερη χρήση της ενέργειας που κατευθύνει προς τον σκοπό αυτόν». Ο Κάνο έκανε τη δήλωση αυτή το 1923 ως σεϊριόκου ζένγιο ή αρχή της «βέλτιστης χρήσης της ενέργειας»· η αρχή αυτή είναι η βάση του ιδεώδους του Κόντοκαν.

Στην αρχή αυτή, ο Κάνο βλέπει την ενέργεια ως μια ζώσα δύναμη, όχι απλώς ως το ψυχολογικό σφρίγος. Μέσω της άσκησης στο Τζούντο, το άτομο μαθαίνει πώς να συμμορφώνεται με την αρχή αυτή, όμως όταν ζητούσε από όλους τους ασκούμενους στο Κόντοκαν Τζούντο να ακολουθήσουν την αρχή αυτή, ο Κάνο είχε στον νου του υψηλότερες αξίες. Η εξάσκηση στο Κόντοκαν Τζούντο για την απόκτηση ενός υγιούς και ικανού σώματος (ρεντάι-χο) ή για τη διαμόρφωση άριστων ικανοτήτων στους αγώνες (σόμπου-χο), αποκαλείται από τον Κάνο, κιόγκι τζούντο δηλαδή τζούντο «με τη στενή έννοια», επειδή δίνει έμφαση μόνο στην τεχνική. Το κιόγκι τζούντο πρέπει να αντικατασταθεί από το κόγκι τζούντο, το τζούντο «με την ευρεία έννοια», στο οποίο το σούσιν-χο, η πνευματική καλλιέργεια μέσω ηθικών προτύπων, οδηγεί στην τελειοποίηση του εαυτού. Έτσι, η σωματική τελειοποίηση του εαυτού δεν αρκεί από μόνη της, καθώς όσο υγιής και αν γίνει ένας ασκούμενος μέσω της εξάσκησης στο Τζούντο, όσο ικανός και αν είναι, «αν δεν ωφελεί την κοινωνία», λέει ο Κάνο, «η ύπαρξή του είναι κενή». Το ρεντάι-χο, το σόμπου-χο και το σούσιν-χο αποτελούν τα τρία στοιχεία που ο Κάνο αποκαλεί «αρχή των τριών καλλιεργειών», μια αρχή που κάνει το Κόντοκαν Τζούντο πλήρες σύστημα σωματικής αγωγής.

stoxoi_judo_2.jpg


Ο Κάνο ήθελε η εξάσκηση στο τζούντο να μην περιορίζεται στο ντότζο, αλλά να επεκτείνεται και έξω από αυτό, και η σωματική προσπάθεια που καταβάλλεται για τη εξάσκηση αυτή να λειτουργήσει ως μηχανισμός εστίασης της συνολικότερης προσπάθειας που καταβάλλει κανείς για να προοδεύσει και να εξελιχθεί ως άτομο· οι ασκούμενοι στο κιόγκι Τζούντο μπορεί να είναι τεχνικά ώριμοι, όμως μόνο με τη συνειδητοποίηση του κόγκι Τζούντο οι άνθρωποι αυτοί θα γίνουν κοινωνικά ώριμοι. Η άποψη του Κάνο εδώ, διαμορφώνεται από την κομφουκιανική αρχή «να επεκτείνεις τη σφαίρα των δραστηριοτήτων σου ώστε να καλύπτεις και άλλους ανθρώπους και δραστηριότητες» και κατ’ αυτόν τον τρόπο, ενισχύει τον παραδεγμένο σκοπό του κλασσικού μπούντο, ο οποίος σε ορισμένες ρίου είναι σχετικά ασαφής από πλευράς ορολογίας εκτός από όταν αναφέρεται στην αναζήτηση της τελειοποίησης του ατόμου. Ο Κάνο προσδιορίζει το Κόντοκαν Τζούντο με τους όρους της αρχής του σεϊριόκου ζένγιο ως εξής: «Το τζούντο δεν είναι μια μέθοδος που επιτρέπει σε κάποιον να κάνει την βέλτιστη χρήση της πνευματικής και σωματικής του ενέργειας μόνο σε περιπτώσεις επίθεσης και άμυνας, αλλά μια μέθοδος εφαρμογής της αρχής αυτής [του σεϊριόκου ζένγιο] σε όλες τις σφαίρες της ζωής». Ακολουθώντας αυτό το σκεπτικό, ο Κάνο ανέπτυξε τη δεύτερη μεγάλη αρχή του, την οποία αποκάλεσε τζι-τα κιοέι ή αρχή της «αμοιβαίας ευημερίας» (αλληλοβοήθεια, συνεργασία και ευημερία).

Η αρχή της αμοιβαίας ευημερίας, έγινε ο ακρογωνιαίος λίθος των ελπίδων του Κάνο για διεθνή κοινωνική αρμονία. Τα βασικά στοιχεία του τζι-τα κιοέι του, μπορούν να αναζητηθούν στις διδασκαλίες των ρίου του κλασσικού μπουτζούτσου και μπούντο· για παράδειγμα, μπορεί να τα δει κανείς στις διδασκαλίες της γραμμής Έντο της Γιάγκιου Σινκάγκε Ρίου, η οποία διδάσκει ξιφομαχία τύπου κεντζούτσου. Οι κένσι της Γιάγκιου Σινκάγκε Ρίου του Έντο θεωρούν την προπόνησή τους στο κεντζούτσου ως κόγκι κεντζούτσου και πιο συχνά αναφέρονται στην τέχνη τους ως σέιχο ή χέιχο. Αναζητούν την αυτό-τελείωση μέσω της άσκησης σύμφωνα με τυποποιημένες τεχνικές με το ξίφος, όμως η προσπάθειά τους αυτή είναι πάντοτε απλώς ένα μέσο για έναν μεγαλύτερο στόχο· στις διδασκαλίες της Γιάγκιου Σινκάγκε Ρίου του Έντο, το σέιχο είναι ο δηλωμένος στόχος του ασκούμενου που θέλει να εκτελέσει «καλές πράξεις» για την ιαπωνική κοινωνία. Η έμφαση που δίνει ο Κάνο στο να κάνει κανείς καλό για την κοινωνία, ωστόσο, έχει ένα σημαντικά ευρύτερο πεδίο εφαρμογών και αφορά τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της. Ο Κάνο θεωρούσε ότι οι απανταχού ασκούμενοι στο Κόντοκαν Τζούντο, μέσω του κοινού τους ενδιαφέροντος για την άσκηση και τη μάθηση, θα μάθαιναν πώς να χρησιμοποιούν την αρχή του σεϊριόκου ζένγιο και θα αντιλαμβάνονταν ότι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο όταν υπάρχει αμοιβαία συνεργασία. Η συνειδητοποίηση αυτή, με τη σειρά της, θα τους οδηγούσε –σύμφωνα με τον Κάνο– σε «ένα πολύ υψηλό επίπεδο όπου οι διαφορές μεταξύ του εαυτού και των άλλων έχουν ξεπεραστεί» και θα τους έδινε την ικανότητα να εφαρμόσουν την αρχή στις καθημερινές δραστηριότητες της ζωής τους. Αυτό θα τους επέτρεπε να επηρεάσουν τους άλλους ανθρώπους ώστε και εκείνοι να κάνουν τη ζωή τους παρόμοια ολοκληρωμένη και χρήσιμη στην ανθρωπότητα.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ

Οποιαδήποτε ειλικρινής και ενδελεχής ανάλυση των τεχνικών του αρχικού Κόντοκαν Τζούντο του Κάνο αποκαλύπτει το γεγονός ότι όλες τους ανεξαιρέτως χρησιμοποιούνταν ήδη με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο από τα παλιότερα κλασσικά συστήματα μπουτζούτσου ή μπούντο· αυτό που ο Κάνο συνολικά αποκαλεί ως το γκο κίο νο ουάζα του Κόντοκαν, δηλαδή οι «πέντε αρχές της τεχνικής», καθώς και οι τεχνικές που τυποποίησε ως Κόντοκαν κατάμε ουάζα, δηλαδή οι τεχνικές πάλης (grappling), προέρχονται από τη μηχανική και από τη θεωρία των πηγών με τις οποίες ο ίδιος ήταν εξοικειωμένος. Οι σύγχρονοι τζουντόκα που χρησιμοποιούν αποτελεσματικές για τους αγώνες ρίψεις όπως το σεοϊνάγκε, το χαραϊγκόσι και το οσοτογκάρι για να ανατρέψουν τον αντίπαλό τους ή οι τζουντόκα που κερδίζουν έναν αγώνα με την ακινητοποίηση του αντιπάλου τους με τεχνικές όπως το κεσαγκατάμε, το τζουτζιτζίμε και το ούντε χισίγκι τζουτζιγκατάμε, οφείλουν πολλά σε πηγές πολύ παλιότερες από το Κόντοκαν Τζούντο· αυτό ισχύει και στην περίπτωση των άτε-ουάζα, των τεχνικών χτυπημάτων του Κόντοκαν Τζούντο στις οποίες ο ασκούμενος χρησιμοποιεί διάφορα μέρη του σώματός του σαν όπλα εναντίον των ανατομικών αδυναμιών του αντιπάλου. Οι τεχνικές του αρχικού Κόντοκαν υπάρχουν σε ανεξέλικτη μορφή στις τακτικές της γραμμής «άοπλης» μάχης της Γιάγκιου Σινκάγκε (η οποία με τη σειρά της προήλθε από τις επιρροές της Κάγκε Ρίου και της Τένσιν Σόντεν Κατόρι Σίντο Ρίου), της Κίτο Ρίου (βασισμένη στην Τέισιν Ρίου), της Τέντζιν Σίνγιο Ρίου (βασισμένη στη  Γιόσιν Ρίου, τη Σιν νο Σίντο Ρίου, τη Φουκούνο Ρίου, την Ισογκάι Ρίου και τη Μιούρα Ρίου), τη Σεκιγκούτσι Ρίου (πολύ επηρεασμένη από τις τακτικές του σούμο) και τις ρίου όπως η Σέιγκο Ρίου που έχουν ως αντικείμενό τους το κούμι-ούτσι, τη μάχη μέσω πάλης.

stoxoi_judo_6.jpg


Ως προς την πρωτοτυπία στην επινόηση νέων τεχνικών για το Κόντοκαν Τζούντο, μπορούμε να πούμε ότι ο Κάνο ήταν διασκευαστής και όχι αποδέκτης των υπαρχουσών τεχνικών και από την άποψη αυτή, βλέπει κανείς ότι υπήρχε σημαντική πρωτοτυπία στη σκέψη του. Δύο κριτήρια ήταν αυτά που καθόριζαν τις προσπάθειές του για σχεδιασμό των τεχνικών: (1) το να βασίσει όλες του τις τεχνικές σε επιστημονικές αρχές, και (2) το να απομακρύνει όλα τα χονδροειδή και επικίνδυνα στοιχεία από τις τεχνικές αυτές. Και οι δύο σημαντικοί αυτοί παράγοντες, υπαγορεύονταν από τις κοινωνικές ανάγκες της κοινωνίας της περιόδου Μεϊτζί.

Το ραφινάρισμα των παλιών τεχνικών βάσει επιστημονικών αρχών από τον Κάνο βασιζόταν στο γεγονός ότι οι άοπλες τεχνικές οι οποίες του ήταν οικείες, του φαίνονταν αντιεπιστημονικές. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη αυτά που γνωρίζουμε σήμερα για τις τεχνικές αυτές, η κριτική διάθεση του Κάνο απέναντί τους δείχνει κάπως ύποπτη· ίσως θα ήταν πιο σωστό να κατακρίνει κανείς τις τεχνικές ικανότητες των ανθρώπων της εποχής του που χρησιμοποιούσαν τις τεχνικές αυτές. Όπως και να ‘χει, και λαμβάνοντας υπόψη το εύρος απόψεων σχετικά με την αρχή του τζου, πολλές τεχνικές από αυτές που χρησιμοποιούνταν στην εποχή του Κάνο εφάρμοζαν την αρχή με απαράδεκτο τρόπο και αυτό τον έκανε να αναζητήσει τη μηχανική αποδοτικότητα στις τεχνικές που προσάρμοσε για χρήση στο Κόντοκαν Τζούντο.

Η ανησυχία του Κάνο για την προσωπική ασφάλεια αυτών που χρησιμοποιούν τις τεχνικές του Κόντοκαν Τζούντο, έφερε μια εκλέπτυνση σε τεχνικές που κάποτε ήταν μέθοδοι δράσης στο πεδίο της μάχης ή μέθοδοι αυτοάμυνας για χρήση σε συμπλοκές μεταξύ πολιτών –σε συνθήκες δηλαδή, που η ασφάλεια του ηττημένου δεν αποτελούσε μέλημα των εμπλεκομένων. Η εκλέπτυνση αυτή των τεχνικών στο Τζούντο του Κάνο, έκανε την εφαρμογή των εν λόγω τεχνικών μια δραστηριότητα που έμοιαζε με άθλημα ή με παιχνίδι, γεγονός που τον οδήγησε να καθιερώσει συγκεκριμένους κανόνες σχετικά με την εκτέλεσή τους και να καθορίσει επακριβώς συγκεκριμένες απαγορευμένες ενέργειες.

Ίσως η μεγαλύτερη συνεισφορά του Κάνο στις άοπλες τεχνικές ήταν ότι απαιτούσε από τους αντιπάλους να πιάνουν ο ένας τον άλλον από τα ρούχα όταν τις εκτελούσαν. Αν και το στοιχείο αυτό υπάρχει σε ορισμένα από τα παλιότερα συστήματα μπουτζούτσου και μπούντο, το πιάσιμο από τα ρούχα απουσιάζει σχεδόν πλήρως από τις πραγματικά κλασσικές τέχνες της μάχης, τα μπουτζούτσου· στις τέχνες αυτές κάτι τέτοιο αφενός θα ήταν επικίνδυνο και αφετέρου δε θα ήταν σχεδόν ποτέ πιθανό επειδή οι δύο αντίπαλοι συνήθως φορούσαν κάποιο είδος πανοπλίας. Το πιάσιμο καλύπτει και τους δύο στόχους του Κάνο ως προς την προσαρμογή των παλιότερων τεχνικών για το Κόντοκαν Τζούντο· όχι μόνο προσφέρει πολύ πιο αποδοτική χρήση των μοχλών εναντίον του αντιπάλου, αλλά και επιτρέπει ένα υψηλό περιθώριο ασφαλείας για αυτόν που πέφτει κάτω, καθώς σε  αυτή την περίπτωση, αυτός που εκτελεί τη ρίψη μπορεί να ελέγξει τον τρόπο και τον ρυθμό της πτώσης του αντιπάλου του. Έτσι, αυτός που πέφτει, προσγειώνεται ελεγχόμενα και δεν εγκαταλείπεται στο έλεος της βαρύτητας.

Από πολλές απόψεις, ο Κάνο θεωρείται αιρετικός απέναντι στις παραδόσεις των κλασσικών μπουτζούτσου και μπούντο. Για παράδειγμα, επινοώντας τις μεθόδους εξάσκησης του Κόντοκαν Τζούντο, ο Κάνο αψήφησε την κλασσική έννοια του γιούγκεν, στο μέτρο που ο όρος αυτός σημαίνει «μυστηριώδεις ικανότητες». Σε κάποιον βαθμό, η στάση του αυτή λειτουργεί ως άμεση ανατροπή της φιλοσοφίας γιομεϊγκάκου, η οποία αποτελούσε τον κύριο άξονα όλων των κλασσικών μεθόδων μάθησης. Ο Κάνο δε συμφωνούσε ότι ήταν αναγκαίο να αποκτήσει κανείς και την τεχνική και την πνευματική ωριμότητα μέσω της εμπειρίας και μέσω της διείσδυσης στα κρυμμένα βάθη των οκουντέν, των μυστικών διδασκαλιών· αν το παραδεχόταν αυτό, η ίδια του η μελέτη (και μάλιστα, αυτή που έγινε καθαρά ακαδημαϊκά), θα τον παρουσίαζε ως ελλιπή από πολλές απόψεις ως προς τη γνώση του για τα κλασσικά μπουτζούτσου. Επίσης, ο Κάνο στηριζόταν πολύ λιγότερο στο καν, τη διαίσθηση, ως εργαλείο μάθησης, αντικαθιστώντας την με την ορθολογιστική σκέψη και την ανάλυση που βασιζόταν σε «μια μέθοδο εκπαίδευσης που συμβαδίζει με τη σύγχρονη επιστήμη».

stoxoi_judo_5.jpg


Ο Κάνο επέκρινε την έλλειψη συστηματικών μεθόδων διδασκαλίας που έκαναν πράγματα όπως την εκμάθηση ουκέμι (πτώσεων) επικίνδυνα. Στα περισσότερα συστήματα τζουτζούτσου, ο ασκούμενος που έριχνε, πέταγε κάτω το θύμα του και εκείνο έπρεπε να πέσει όσο καλύτερα μπορούσε. Έχοντας δει με τα ίδια του τα μάτια τις καταστροφικές συνέπειες αυτής της τακτικής, ο Κάνο επινόησε έναν ειδικό τρόπο να μαθαίνονται τα ουκέμι χωρίς να τίθενται σε αδικαιολόγητο κίνδυνο τραυματισμού οι ασκούμενοι. Το χαρακτηριστικό αυτό του Κόντοκαν Τζούντο ικανοποιεί το κριτήριο περί καλής φυσικής αγωγής (καθώς προσφέρει ασφαλείς και συστηματικούς τρόπους διδασκαλίας) και προσδιορίζει ακόμα περισσότερο τον τρόπο διδασκαλίας του ορθόδοξου Κόντοκαν· συνεπώς, η τάση ορισμένων σύγχρονων τζουντόκα να παραλείπουν τις συστηματικές ασκήσεις ουκέμι από την προπόνησή τους δεν είναι μια «νέα εξέλιξη» όπως συχνά υποστηρίζουν αυτοί που το κάνουν αλλά μια επιστροφή στις παλιές, χονδροειδείς και άνευ συστήματος μεθόδους του τζουτζούτσου.

Το βασικό σημείο το οποίο προσδιορίζει το Κόντοκαν Τζούντο ως σύστημα σωματικής αγωγής είναι η απαίτηση του Κάνο για μια κατάσταση ισορροπίας μεταξύ των στοιχείων της «αρχής των τριών καλλιεργειών», δηλαδή του ρεντάι-χο, του σούσιν-χο και του σόμπου-χο. Σε σχέση με αυτό, ο ίδιος ο Κάνο λέει: «Δεν έδωσα αποκλειστική σημασία στην πλευρά της προπόνησης που σχετίζεται με τους αγώνες… αλλά είχα ως στόχο μου έναν συνδυασμό των ασκήσεων που προετοιμάζουν για αγώνες και της άσκησης του νου και του σώματος». Βεβαίως, η δεξιότητα, ήταν για τον Κάνο μια σημαντική διάσταση της προπόνησης, όμως ως στόχος για τον ασκούμενο στο Τζούντο είναι μάλλον υποδεέστερος έναντι της δεξιότητας που χρησιμοποιείται ως μέσο για τους ευρύτερους κοινωνικούς στόχους του Κόντοκαν Τζούντο. Επίσης, ο Κάνο εξέφραζε σαφώς την αντιπάθειά του για τις σπαρτιάτικες μεθόδους εξάσκησης που στηρίζονται στην «επιβίωση του ισχυρότερου». Η «σωστή εξάσκηση στο Τζούντο», λέει ο Κάνο, «δεν πρέπει να απαιτεί υπερβολική προσπάθεια».

Προκειμένου το Κόντοκαν Τζούντο να πληροί και άλλα κριτήρια της καλής φυσικής αγωγής, ο Κάνο επέμενε όλη η εξάσκηση να λαμβάνει υπόψη την αρμονική ανάπτυξη όλου του ανθρώπινου σώματος, μια ανάπτυξη που δεν είναι δυνατή σε ένα πλαίσιο εξάσκησης προσανατολισμένο στους αγώνες, όπου η μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στο ραν-ντόρι, την «ελεύθερη άσκηση». Η εμπειρία που είχε ο ίδιος ο Κάνο από το σύστημα ραν της Κίτο Ρίου, του είχε δώσει την ιδέα για το ραν-ντόρι –στην Κίτο Ρίου, οι ασκούμενοι πιέζονταν να ραν ο τόρου, να «αναλαμβάνουν ελευθερία δράσης»– όμως θεωρούσε ότι το ραν-ντόρι ήταν ημιτελές από μόνο του και κατέληξε: «Αυτό που λείπει από το ραν-ντόρι πρέπει να συμπληρωθεί από τα κάτα [τις προκαθορισμένες φόρμες]».

Τα κάτα, από παλιά η βάση των κλασσικών μπουτζούτσου και μπούντο, ήταν ιδιαίτερα σημαντικά για τον Κάνο, ο οποίος όχι μόνο τα καθιέρωσε ως θεωρητική βάση του Κόντοκαν Τζούντο, αλλά και επέμενε ότι το Τζούντο δεν μπορεί να είναι καλό σύστημα σωματικής αγωγής χωρίς επαρκή χρήση τους σε όλα τα προγράμματα εξάσκησης όλων των ασκούμενων. Τα κάτα παρέχουν στο Τζούντο τα μέσα τα οποία το κάνουν ένα ισορροπημένο σύστημα σωματικής αγωγής, μεταμορφώνοντας το κιόγκι Τζούντο (το Τζούντο που εστιάζει στο ραν-ντόρι ή στους αγώνες) σε κόγκι Τζούντο, ένα σύστημα πολιτισμικής ή εκπαιδευτικής πειθαρχίας που αποτελεί την ουσία του Κόντοκαν Τζούντο. Ο εσκεμμένος χαρακτηρισμός από τον Κάνο του νάγκε νο κάτα και του κατάμε νο κάτα (των προκαθορισμένων φορμών ρίψεων και πάλης) ως ραν-ντόρι νο κάτα, δηλαδή προκαθορισμένες φόρμες ραν-ντόρι, δείχνει την πρόθεσή του να χρησιμοποιούνται τα δύο αυτά κάτα ως η θεωρητική βάση για την προπόνηση στο ραν-ντόρι.

stoxoi_judo_4.jpg


Ο Κάνο υποστήριζε ότι το ραν-ντόρι, τα κάτα και το σιάι είναι τα κύρια στοιχεία της προπόνησης στο Τζούντο, όμως φρόντιζε να χρησιμοποιεί συνετά και τις διαλέξεις ή τα μόντο, τις συνεδρίες ερωτήσεων και απαντήσεων προκειμένου να κατευθύνει την τεχνική εξέλιξη των μαθητών του· η αξία των δύο αυτών τελευταίων μεθόδων εκπαίδευσης στην διανοητική ανάπτυξη και την ηθική άσκηση των ασκούμενων στο τζούντο είναι αδιαμφισβήτητη. Ο Κάνο θεωρούσε ότι ο προσωπικός χαρακτήρας όλων του των μαθητών ήταν η πραγματική δοκιμασία της αξίας τους και πάντοτε απαιτούσε από αυτούς να ζουν τη ζωή τους με αξιοπρεπή τρόπο. Με το ίδιο του το εξαιρετικό παράδειγμα, ο Κάνο ενέπνεε όλους όσους έρχονταν στο Κόντοκαν.

Οι αντιλήψεις του Κάνο για τις ανθρώπινες αρετές μπορούν να χωριστούν (1) σε αυτές επηρεάζουν τους άλλους και που συμβάλλουν στην εξέλιξή τους, και (2) σε αυτές που επηρεάζουν τη ζωή του ίδιου του ανθρώπου. Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει την καλλιέργεια μιας αίσθησης τιμής, την αποφυγή της αισθησιολατρείας, την αίσθηση της δικαιοσύνης, την αίσθηση του ορθού, την καλοσύνη και την ευθυκρισία, την τήρηση των κανόνων σωστής συμπεριφοράς και την εντιμότητα, ενώ η δεύτερη περιλαμβάνει την ανάπτυξη καλής πνευματικής υγείας, τον έλεγχο των παθών, την κατάκτηση της καλής σωματικής κατάστασης, την καλλιέργεια του θάρρους, την ετοιμότητα, την οξυδέρκεια, την επιμονή και την αποφασιστικότητα, την ικανότητα να λειτουργεί κανείς υπό συνθήκες κρίσης, το μέτρο στα πάντα και τον σεβασμό όχι για τη νίκη επί του αντιπάλου αλλά του τρόπου με τον οποίο προσπαθεί κανείς να την επιτύχει.

ΤΟ ΤΖΟΥΝΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

Ο Κάνο παρατηρεί «Τίποτα δεν έχει μεγαλύτερη σημασία από την εκπαίδευση· η διδασκαλία ενός ενάρετου ανθρώπου μπορεί να φτάσει σε πολλούς και αυτό που έχει μάθει μια γενιά μπορεί να περάσει σε εκατό». Οι σύγχρονοι ασκούμενοι στο τζούντο καλά θα κάνουν να στοχαστούν τα λόγια αυτά του Κάνο, σε σχέση με την αρχική μορφή και τις ιδέες του Κόντοκαν Τζούντο που περιγράψαμε στις προηγούμενες σελίδες. Επειδή ο Κάνο πίστευε ότι το Κόντοκαν Τζούντο μπορούσε να συνεισφέρει στην παγκόσμια ειρήνη και να βελτιώσει την ευημερία όλης της ανθρωπότητας, κατέβαλλε επίπονες προσπάθειες να διεθνοποιήσει το τζούντο και ταξίδεψε οκτώ φορές στο εξωτερικό για να επιτύχει τον σκοπό του αυτόν. Το 1933, σε ένα από τα ταξίδια του στο Λονδίνο, ο Κάνο αναφέρθηκε στα σχέδιά του για μια παγκόσμια ομοσπονδία τζούντο και για τη διάδοση των διδασκαλιών του Κόντοκαν Τζούντο σε όλον τον κόσμο: «Το πνεύμα του τζούντο, το οποίο έχει ως ιδεώδες του την παγκόσμια ειρήνη, συνάδει με το διεθνές πνεύμα και από την άποψη αυτή, αν δημιουργηθεί μια διεθνής ομοσπονδία τζούντο, θα σημάνει την ίδρυση μιας πραγματικά διεθνούς οργάνωσης». Το 1952, παρότι ο ίδιος δεν ζούσε πια για να το δει, το όνειρο του για μια διεθνή οργάνωση του τζούντο, έγινε πραγματικότητα. Η οργάνωση αυτή, η Διεθνής Ομοσπονδία Τζούντο, είναι το ανώτατο παγκόσμιο όργανο για το τζούντο και αποτελείται από εθνικές ομοσπονδίες σε πάνω από εβδομήντα έθνη. Οι στόχοι της ομοσπονδίας, όπως αναφέρονται στο άρθρο τέσσερα του καταστατικού της είναι οι εξής:

1.    Να ενθαρρύνει τις εγκάρδιες και φιλικές σχέσεις μεταξύ των μελών της και να συντονίζει και να επιβλέπει τις δραστηριότητες γύρω από το τζούντο σε όλες τις χώρες του κόσμου.

2.    Να προστατεύει τα συμφέροντα του τζούντο σε όλον τον κόσμο.

3.    Να οργανώνει και να διεξάγει Παγκόσμια Πρωταθλήματα Τζούντο και αγώνες Τζούντο στο Πρόγραμμα των Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων, σε συνεργασία με τις Περιφερειακές Ενώσεις.

4.    Να οργανώνει τις κινήσεις για το τζούντο σε όλον τον κόσμο σε διεθνή βάση και να προάγει την εξάπλωση και την ανάπτυξη του πνεύματος των τεχνικών του τζούντο.

5.    Να καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές.

stoxoi_judo_3.jpg


Πριν το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, το τζούντο στην Ιαπωνία έφτασε σε έναν κολοφώνα τεχνικής αρτιότητας· παρότι οι ασκούμενοι αποζητούσαν τη συμμετοχή τους σε αγώνες, ο πραγματικός στόχος της εξάσκησής τους ήταν το σεϊσίν τάνρεν, η «πνευματική σφυρηλάτηση». Η απαγόρευση της εξάσκησης στις πολεμικές τέχνες και δρόμους που κήρυξε ο SCAP το 1945, περιλάμβανε και το τζούντο και είχε ως αποτέλεσμα την τεχνική του τελμάτωση. Όταν το τζούντο αποκαταστάθηκε το 1947, ο Κάνο Ρισέι, υιοθετημένος γιος του Κάνο Τζίγκορο και τρίτος πρόεδρος του Κόντοκαν, κατέβαλλε επίπονες προσπάθειες να χτίσει εκ νέου την τεχνική αρτιότητα του ιαπωνικού τζούντο υπό την αιγίδα του Κόντοκαν· ο Κάνο Ρισέι οργάνωσε την Ζεν Νίπον Τζούντο Ρενμέι (Παν-Ιαπωνική Ομοσπονδία Τζούντο) το 1949 και ανέλαβε την ηγεσία της ως προς τις διοικητικές και τεχνικές διαστάσεις του τζούντο.

Αν και λάμβαναν υπόψη τις πολιτισμικές αξίες του Κόντοκαν Τζούντο, οι πολιτικές του Κάνο Ρισέι έδωσαν έμφαση στο τζούντο ως ανταγωνιστικό άθλημα –η έμφαση αυτή άρχισε με τη διοργάνωση του πρώτου πραγματικά εθνικού πρωταθλήματος τζούντο στην Ιαπωνία το 1948. Σήμερα, το τζούντο στην Ιαπωνία είναι κυρίως σπορ, προς απογοήτευση πολλών παραδοσιακών που το θεωρούν ως μια ιαπωνική πολιτισμική δραστηριότητα, και όλη η εξάσκηση που γίνεται σήμερα, γίνεται κατά τρόπο που να παράγει αθλητές υψηλών επιδόσεων για παγκόσμιες και Ολυμπιακές διοργανώσεις.

 

Το παρόν δημοσιεύθηκε στο τεύχος 99 του περιοδικού «Μονοπάτι για τις Πολεμικές Τέχνες»

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση, αρκεί να αναφέρεται η πηγή.