Ο Σόκε, το μέλι και το ξύδι

Της Κασσάνδρας Παπαδοπούλου

Η γιαγιά μου, καλέ κύριε Μάστερ μου, που ήταν μια πιθαμή άνθρωπος και είχε φάει την ταλαιπωρία με το κουτάλι, είχε επιζήσει δύο πολέμων και είχε ζήσει αυτό που λέμε «σκληρή ζωή του χωραφιού», έλεγε μια σοφή κουβέντα. «Με το μέλι πιάνεις πιο πολλές μύγες απ’ ότι με το ξύδι»
Τι έχει να κάνει αυτό με τις πολεμικές τέχνες θα μου πείτε... Μα δεν έχει να κάνει ΜΟΝΟ με τις πολεμικές τέχνες. Έχει να κάνει με κάθε είδους διδασκαλία. Είτε διδάσκεις οδήγηση, είτε διδάσκεις μαγειρική, η θετική συμπεριφορά είναι ΠΑΝΤΑ αποτελεσματικότερη από την αρνητική. Κατά την ταπεινή μου άποψη, που πηγάζει από δεκαπεντάχρονη διδασκαλική εμπειρία, το μπράβο είναι μεγάλη υπόθεση. Ακόμα και τα άλογα, όταν τα εκπαιδεύουν, τα επιβραβεύουν με ζάχαρη όταν κάνουν το σωστό. 

Ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με παιδιά, δεν μπορώ να καταλάβω τη νοοτροπία κάποιων δασκάλων, που οι μόνες κουβέντες που πιστεύουν ότι πρέπει να βγαίνουν από το στόμα τους είναι το «Δεν το κάνεις σωστά. Πάλι λάθος το έκανες. Όχι δεν είναι έτσι. Δεν κατάλαβες πάλι τι είπα. Δεν προσπαθείς αρκετά. Τεμπελιάζεις. Δεν παίρνεις στροφές.» και άλλα, και άλλα... και άλλα πολύ πιο «παιδαγωγικά!!!». Και όλα με την πεποίθηση ότι έτσι το παιδί θα πεισμώσει και θα προσπαθήσει περισσότερο.

Αμ’ δε! Σε σένα το λέω Σόκε μου, που με κοιτάς με το ύφος το άγριο! Εσένα που με θες φαντάρο ακούνητο, αμίλητο και προπάντων αγέλαστο και άτρωτο απέναντι στον σαδισμό σου. Τα περισσότερα παιδιά, αλλά και ενήλικοι, αντέχουν πολύ λίγο σε αυτήν την τακτική. Γιατί όταν Σενσέι μου (που όλα τα ξέρεις και είσαι η αυθεντία και όλα τα κάνεις καλύτερα!!!) μου λες ή –ακόμα χειρότερα- μου δείχνεις ότι τίποτα δεν καταφέρνω και ότι, εν ολίγοις, είμαι ανίκανη, δεν υπάρχει και κανένας λόγος να μην σε πιστέψω! Αφού το λες εσύ, κάτι θα ξέρεις παραπάνω. Έτσι δεν διακηρύττουν οι απανταχού Μάστερ και Σόκε και δε συμμαζεύεται; Και αφού λέει ότι είσαι άχρηστος αυτός που βλέπει μακριά... ποιος ο λόγος να προσπαθείς εσύ ο… «άχρηστος»;

Και έτσι βουλιάζει ο μαθητής στην ηττοπάθεια, η οποία δεν είναι καλός σύμβουλος για τίποτα, και πραγματικά γίνεται αυτό που τόσο καιρό του πιπιλάς, Σενσέι, το μυαλό ότι είναι! Τεμπέλης και άχρηστος. Μα γιατί παραπονιέσαι μεγάλε Σόκε; Ο μαθητής σου απλώς εναρμονίζεται με τις προσδοκίες και τις παραινέσεις σου.

Ακόμα και αν είναι ο μαθητής λιγάκι... πως να το πω γλυκά; Δύσκαμπτος και αργός, να το πω; Δύσκολος και μπούλης να το πω; Ακόμα και τότε θέλει και αξίζει την ενθάρρυνσή σου. Το φυτό που είναι καχεκτικό και άρρωστο είναι αυτό που θέλει την περισσότερη στήριξη, φροντίδα και τροφή. Αν το βάλεις εκεί που φυσάει ο χειρότερος βοριάς και το μαστιγώνει συνέχεια... με ποια λογική περιμένεις ότι ξαφνικά θα «σκληραγωγηθεί» το άμοιρο και θα πάρει τα πάνω του;


Βέβαια, δεν λέω να επιβραβεύουμε την άσχημη συμπεριφορά, την τεμπελιά, την αγένεια και την κακία. Όμως να έχουν όλα μια ισορροπία. Άλλωστε, αυτό δεν είναι και το ζητούμενο στον σύγχρονο τρόπο ζωής, που τόσο έχει βγει εκτός ισορροπίας και παραπαίει ανάμεσα στη βία και στην παράνοια; Ισορροπία κύριε! Κάνε και ένα αστειάκι. Πες και τον καλό το λόγο Μάστερ! Πες τον και να είσαι σίγουρος, αν τον πεις δίκαια, θα πιάσει περισσότερο τόπο από όλα τα γαυγίσματα που έχεις κάνει στην καριέρα σου. Δεν μπορεί! Ακόμα και ο πιο άχρηστος μαθητής θα έχει κάνει κάτι σωστό κάποια στιγμή. Πες του το. Τι έκανε καλά σήμερα; Έδεσε τη ζώνη του σωστά; Έκανε καλό τροχαδάκι; Κάτι θα έκανε. Τι νομίζεις Δάσκαλε; Ότι αν του το πεις θα πάρουν τα μυαλά του αέρα και θα νομίζει ότι είναι καλύτερος από σένα; Βρε μπας και δεν θες να γίνει καλύτερος από σένα; Καλά, καλά... υπερβάλω θα μου πεις! Αλλά και συ υπερβάλεις Σόκε μου! Το μπράβο και το καλαμπούρι ανοίγει την καρδιά του ανθρώπου. Και μια ανοιχτή καρδιά είναι πρόθυμη και να τη σπείρεις αλλά και να τη θερίσεις όταν χρειαστεί.
Ισορροπία λοιπόν.

Παράδειγμα επί του πρακτέου.

Βήμα 1ο «Μπράβο παιδί μου. Ωραίο λάκτισμα. Αν βελτιώσεις και την ταχύτητα θα είναι ακόμα καλύτερο. Είκοσι ακόμα επαναλήψεις».

Βήμα 2ο «Πολύ ωραία. Γρήγορα το έκανες! Ας δουλέψουμε τώρα και τη βάση σου. Είκοσι ακόμα επαναλήψεις».

Βήμα 3ο «Τέλεια βάση. Τώρα πρέπει να μάθουμε να έχουμε και ευστοχία. Είκοσι ακόμα επαναλήψεις».

Βήμα 4ο «Α! Μου τα χάλασες. Πάει η βάση που παλεύαμε τόση ώρα. Όχι έτσι, έτσι! Είκοσι επαναλήψεις».

Βήμα 5ο «Ωραία. Τώρα κάνε την και λίγο πιο δυναμικά να μην είναι σα μαραμένο μαρούλι καμάρι μου. Είκοσι».

Δηλαδή τι καλό είχε εν τέλει αυτή η ρημαδοκλωτσιά; «Τίποτα», θα βιαστεί να απαντήσει ο γνωστός Ξυδοσόκε μας. Αλλά αυτό που ξεχνάει ίσως είναι ότι στο τέλος αυτός ο μαθητής θα έχει κάνει εκατό φορές αυτό το λάκτισμα, θα έχει γυμναστεί και –δεν μπορεί!!!- θα έχει έστω και ελάχιστα βελτιωθεί. Και αν δεν έχει βελτιωθεί σαν κλωτσομηχανή, θα έχει σίγουρα γίνει καλύτερος και υγιέστερος άνθρωπος και ένας αφοσιωμένος μαθητής σου, που θα μείνει στο ντότζο σου (και θα πληρώνει, για να μην ξεχνάμε και τα πεζά οικονομικά των σχολών, που όμως είναι και αυτά που την κρατάνε τελικά ανοιχτή), εις τον αιώνα τον άπαντα!

 

Άλλωστε, δεν είμαστε όλοι φτιαγμένοι από Μάστερ υλικά. Άλλοι είναι από δρυ, άλλοι από ταπεινό πεύκο και άλλοι από νοβοπάν, για να μην πω και χειρότερα. Όλοι όμως έχουμε δικαίωμα να προσπαθούμε και εφ’ όσον έχουμε μπει στον κόπο να γραφτούμε σε ένα ντότζο, να βάλουμε το γκι μας, να δέσουμε τη ζώνη μας και να πούμε Ος, μας αξίζει ένα μπράβο μόνο και μόνο που είμαστε εκεί και δεν χαζεύουμε τηλεόραση καπνίζοντας και τρώγοντας πατατάκια! Κάνω λάθος Μάστερ μου;

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ 69 ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ «ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ»